Ik voel weer inspiratie om te schrijven. Over systeemverandering. Het veranderen van een bepaald systeem, om het beter te maken, of omdat de oude versie van het systeem iets tegenhoudt. Als ontwerper voel ik me geroepen om hier gestalte aan te geven. Veranderen van lineaire naar circulaire systemen is de transitie waar we nu middenin zitten. Van het lineaire, het ‘maken, gebruiken, ‘weg’gooien’, naar het besef dat ‘weg’ niet echt ‘weg’ is, maar dat het ergens blijft. Het transformeert misschien door een verwerkingsproces als verbranding wat nog steeds ‘normaal’ is in veel gevallen, maar dat wil dus niet zeggen dat ‘weg’ ook echt weg is. Het besef hiervan, en vervolgens de reactie dat systemen op een andere manier in moeten worden gericht om de negatieve effecten van verbruik en verbranding tegen te gaan zijn eerste stappen van systeemverandering. Daarna komt het besef dat een circulair systeem fundamenteel anders is ingericht. Dat het niet meer gaat om ‘weg’gooien, maar om het opnieuw inzetten van waardevolle stoffen.

Ik moet denken aan de 4 stappen die Boeddha aangaf om tot duurzame groei te komen. Het begint bij inzicht. Het je beseffen dat iets is zoals het is. Vervolgens voelen of ervaren of dat wel klopt. Vervolgens verandering aanbrengen als dat niet zo is, en dat dan weer als het nieuwe normaal inzien. Het is eigenlijk als een trap die je opgaat. Steeds een stapje hoger, en daardoor steeds een stapje weidser kunnen kijken en kunnen zien. Een voorbeeld van een project dat systeemverandering mogelijk maakt, is Anthroponix. Bij dit ontwerpproject gaan we uit van de transitie van een lineair naar een circulair sanitatiesysteem. Het volledig herzien van hoe we momenteel omgaan met ons eigen lichaams’afval’. Om te beginnen kijken we hier niet meer naar als afval, maar als grondstof. En door daar nog dieper op in te zoomen wordt de werkelijke waarde zichtbaar. Want, op onze eigen urine kunnen planten groeien, omdat onze urine de 3 voedingsstoffen bevat die essentieel zijn voor plantgroei, namelijk stikstof, kalium en fosfor. En zien we ook dat planten eigenlijk niet eens aarde nodig hebben om op te kunnen groeien, maar dat bijvoorbeeld ons eigen haar zou voldoen als groeimedium.

We hebben onderzocht dat je op je eigen urine genoeg planten kunt groeien om jezelf iedere dag te kunnen voeden. Ons huidige systeem is alleen nu zo ingericht, dat we onze urine ‘weg’spoelen, en dus als een afval- of reststof ervaren die geen waarde meer heeft. Maar dat is dus zeker niet het geval. Iedereen op aarde zou zichzelf dus kunnen voeden. Of je nou in de Sahara woont, of in de tropen. De plantjes zullen groeien. Niet alleen gaan we zo op een circulaire manier naar onze eigen lichaamsstoffen kijken, maar zien we ook dat het sanitatiesysteem dit zou moeten faciliteren in plaats van de huidige lineaire inrichting. Daarvoor hebben we de Growkit ontworpen, een DIY pakket om je eigen urine om te zetten in plantgroeimiddel. En laten we in de Anthroponix Test Kitchen zien dat we hier in de toekomst wellicht een labje voor hebben in ons huis als tussenruimte tussen de keuken en het toilet. Samen met Waterschap De Dommel hebben we onderzoek gedaan naar de afbraak van medicijnresten in de urine door middel van fermentatie. Ook overheidsinstellingen als waterschappen zien in dat ze mee moeten veranderen en dus het vermogen ontwikkelen om circulair naar het huidige systeem te kijken. Zo worden eerste stappen samen gezet. Ook Wageningen University & Research doet mee en onderzoekt vervolgens de filter- en opnamecapaciteit van de planten die groeien op de urine.

Zo wordt het project ook groter dan wijzelf. Het bijzondere van dit alles voor mij is, dat dit project is ontstaan door een ontmoeting van 2 ontwerpers op het laatste Social Dinner tijdens de summerschool The Wise City die ik in 2015 in Eindhoven organiseerde. En voel ik me dankbaar dat ik deze ontmoeting mogelijk heb gemaakt, waardoor uiteindelijk, 4 jaar later, een systeemverandering op gang komt die nog steeds bijdraagt aan een Wise City. Dit heeft me zo geïnspireerd, dat ik nu weer bezig ben met het organiseren van bijzondere ontmoetingen met gelijkgestemden. Waar zaadjes worden geplant. Zodat uiteindelijk watercirkels ontstaan die veel verder rijken dan ikzelf ooit zou kunnen. Benieuwd naar meer over deze creatiereis? 27 juni geef ik een online training hierover. Schijf je hier in!